Inteligentne liczniki prądu w polskich domach. Do kiedy potrwa wymiana?

Najważniejsza data dla właścicieli mieszkań i domów to 4 lipca 2031 r. Do tego czasu liczniki zdalnego odczytu mają objąć wszystkich odbiorców końcowych w Polsce. Nowe urządzenia są ważnym elementem modernizacji sieci i mają pomóc w dostosowaniu jej do zmieniającego się rynku energii.

Dla odbiorcy oznacza to jednak coś jeszcze: nie ma jednego, wspólnego terminu wymiany dla całego kraju. Operatorzy prowadzą prace stopniowo, według własnych planów. W praktyce jedni mają inteligentny licznik już dziś, a inni dopiero czekają na kontakt ze strony techników.

Harmonogram został rozpisany etapami. Najważniejsze progi wyglądają tak:

• do końca 2023 r. liczniki zdalnego odczytu miały trafić do 15 proc. punktów poboru energii,
• do końca 2025 r. wskaźnik ma wzrosnąć do 35 proc.,
• do końca 2027 r. inteligentne liczniki mają objąć 65 proc. odbiorców,
• do końca 2028 r. udział ma sięgnąć 80 proc.,
• pełne wdrożenie przewidziano do 4 lipca 2031 r.

To pokazuje, że wymiana nie jest jednorazową akcją, ale dużym procesem rozłożonym na lata. Już na koniec 2023 r. duzi dystrybutorzy przekraczali pierwszy ustawowy cel. Zainstalowano już ponad 5 mln inteligentnych liczników, czyli ok. 30 proc. wszystkich takich urządzeń w Polsce.

Za wymianę licznika prądu na inteligentny odpowiada operator sieci dystrybucyjnej. To on ustala harmonogram prac i wysyła techników do poszczególnych punktów poboru energii. Terminy nie są narzucone każdemu operatorowi co do dnia, dlatego mieszkańcy różnych regionów mogą być na innym etapie całego procesu.

W wielu przypadkach odbiorca nawet nie musi być obecny przy wymianie. Dzieje się tak wtedy, gdy licznik znajduje się na zewnątrz budynku albo w miejscu łatwo dostępnym dla monterów. Inaczej wygląda sytuacja tam, gdzie urządzenie zamontowano wewnątrz mieszkania lub domu. W takim przypadku trzeba umożliwić pracownikowi dostęp do licznika.

Tej wymiany nie można skutecznie zablokować, jeśli wynika z ustawowego planu wdrażania liczników zdalnego odczytu. Dla odbiorcy oznacza to przede wszystkim obowiązek współpracy z operatorem, gdy przyjdzie czas na montaż nowego urządzenia. W praktyce inteligentne liczniki prądu mają więc trafić do wszystkich gospodarstw, a różnica dotyczy głównie terminu, a nie samego faktu wymiany.

Najważniejsza informacja dla właścicieli mieszkań i domów jest taka, że standardowa wymiana licznika na inteligentny odbywa się bez opłaty po stronie odbiorcy. Koszty całej operacji co do zasady biorą na siebie operatorzy energetyczni. Dla większości gospodarstw domowych oznacza to, że montaż nowego licznika nie powinien przełożyć się na jednorazowy rachunek za samą wymianę.

Są jednak wyjątki. Opłata może pojawić się wtedy, gdy klient sam chce przyspieszyć wymianę i składa wniosek o montaż przed terminem przewidzianym w harmonogramie operatora. W takiej sytuacji koszt może sięgnąć nawet kilkuset złotych.

To ważne rozróżnienie, bo w praktyce wiele osób pyta nie o to, czy inteligentny licznik będzie obowiązkowy, ale czy trzeba będzie za niego zapłacić. Jeśli wymiana odbywa się zgodnie z planem operatora, odbiorca nie ponosi kosztu. Płatna może być tylko sytuacja nadzwyczajna, kiedy klient chce dostać nowe urządzenie wcześniej niż przewiduje to kolejka wymiany.