Ojciec też może dostać zasiłek macierzyński. Musi jednak spełnić kilka warunków
Ojciec dziecka może dostać zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego, ale tylko wtedy, gdy spełni warunki związane z ubezpieczeniem i terminem złożenia wniosku. Dla wielu ojców kluczowe są dwa elementy: prawo do urlopu i poprawnie złożone dokumenty.
Pierwsza ważna zasada jest prosta: urlop ojcowski to uprawnienie niezależne od praw matki. Oznacza to, że ojciec może z niego skorzystać nawet wtedy, gdy matka dziecka nie korzysta z własnych urlopów związanych z narodzinami. Prawo do tego urlopu przysługuje wyłącznie ojcu wychowującemu dziecko.
Zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego nie jest zarezerwowany wyłącznie dla etatowców. Mogą go otrzymać także mężczyźni pracujący na umowie-zleceniu oraz prowadzący działalność gospodarczą. Warunek jest jeden: ojciec musi podlegać ubezpieczeniu chorobowemu. W przypadku części osób jest ono obowiązkowe, a w innych sytuacjach dobrowolne, ale bez niego świadczenie nie przysługuje.
Kto może dostać zasiłek macierzyński za urlop ojcowski?
Prawo obejmuje nie tylko ojców biologicznych. ZUS przypomina, że z urlopu ojcowskiego i zasiłku można skorzystać także po przysposobieniu dziecka. W takim przypadku obowiązują podobne zasady, choć zamiast aktu urodzenia potrzebne są dokumenty związane z adopcją.
Sama skala korzystania z tego rozwiązania pokazuje, że nie jest to martwy przepis. Z danych ZUS przywoływanych przez WP wynikało, że tylko w pierwszych czterech miesiącach 2023 r. wypłacono 56,8 tys. zasiłków za urlop ojcowski. Z kolei w 2024 r. liczba wypłat za ten okres przekroczyła 162 tys.
Jakie warunki trzeba spełnić?
Najważniejszy warunek dotyczy czasu. Urlop ojcowski trwa do dwóch tygodni i można go wykorzystać jednorazowo albo podzielić na dwie części. Każda z nich musi obejmować co najmniej tydzień. To istotne, bo błędne rozpisanie terminu może utrudnić skorzystanie z uprawnienia.
Druga sprawa to termin wykorzystania urlopu. Ojciec powinien wykorzystać urlop ojcowski do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Wyjątek dotyczył części przepisów przejściowych po zmianach z 26 kwietnia 2023 r. W starszych stanach faktycznych obowiązywały inne terminy, dlatego trzeba sprawdzić, kiedy dziecko się urodziło albo kiedy uprawomocniło się przysposobienie.
Nie mniej ważny jest sam wniosek. Pracownik składa go do pracodawcy najpóźniej siedem dni przed rozpoczęciem urlopu ojcowskiego. We wniosku trzeba wskazać okres, w którym ojciec chce wykorzystać urlop. Pracodawca ma obowiązek taki wniosek uwzględnić.
O czym warto pamiętać przed złożeniem dokumentów?
Jeśli zasiłek ma wypłacić ZUS, potrzebne są także dokumenty potwierdzające prawo do świadczenia. Mowa przede wszystkim o skróconym odpisie aktu urodzenia dziecka albo kopii potwierdzonej za zgodność, a także oświadczeniu, czy zasiłek za okres urlopu ojcowskiego nie został już pobrany z innego tytułu.
Przedsiębiorca musi dołożyć jeszcze formularze ZUS. Konkretnie mowa o druku ZUS ZAO oraz formularzu Z-3b. Komplet dokumentów powinien trafić do ZUS przed rozpoczęciem korzystania z zasiłku.
Najkrótsze podsumowanie jest więc takie: ojciec ma prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu ojcowskiego, jeśli podlega ubezpieczeniu chorobowemu, mieści się w ustawowym terminie i złoży poprawny wniosek z wymaganymi dokumentami. W praktyce właśnie te trzy elementy decydują o tym, czy świadczenie zostanie wypłacone bez problemów.
