Przejście z B2B na umowę o pracę. Kiedy to możliwe i co wtedy się zmienia?

Przez lata kontrakt B2B był dla wielu firm i samozatrudnionych wygodnym modelem współpracy. Po reformie Państwowej Inspekcji Pracy większe znaczenie zyskało jednak pytanie, czy pod szyldem działalności gospodarczej nie kryje się w rzeczywistości zwykły etat. To właśnie od odpowiedzi na to pytanie zależy, czy przejście z B2B na umowę o pracę może stać się realnym scenariuszem.

Sama zmiana jest możliwa na dwa sposoby. Pierwszy to dobrowolne porozumienie między stronami, gdy firma i współpracownik uznają, że chcą zakończyć relację B2B i podpisać umowę o pracę. Drugi pojawia się wtedy, gdy kontrola PIP lub późniejszy spór przed sądem doprowadzi do uznania, że współpraca od początku miała cechy stosunku pracy.

Legalne B2B nie znika z rynku. Inspekcja nie ma kwestionować każdej działalności gospodarczej, lecz przede wszystkim przypadki fikcyjnego samozatrudnienia. W praktyce liczy się codzienny sposób wykonywania obowiązków, a nie to, jak strony nazwały umowę.

Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy osoba na B2B pracuje jak etatowiec. Chodzi zwłaszcza o sytuacje, w których musi wykonywać pracę osobiście, działa pod nadzorem przełożonego, ma narzucone godziny i miejsce pracy, a przy tym nie ponosi realnego ryzyka gospodarczego. Taki układ, jak podkreślają eksperci cytowani przez money.pl, może zostać potraktowany jako stosunek pracy nawet wtedy, gdy formalnie wystawiana jest faktura.

W praktyce sygnałami ostrzegawczymi są przede wszystkim:

• praca dla jednego kontrahenta,
• bieżące polecenia od firmy,
• brak swobody w organizowaniu dnia pracy,
• brak własnego ryzyka biznesowego,
• wykonywanie obowiązków na zasadach podobnych do pracowników etatowych.

Inspektor nie zmienia kontraktu z dnia na dzień. Najpierw bada stan faktyczny i sprawdza, jak naprawdę wygląda współpraca. W pierwszej kolejności PIP ma wydawać polecenie usunięcia nieprawidłowości. Dopiero gdy strony nie zastosują się do tego zalecenia, możliwa jest decyzja administracyjna ustalająca istnienie stosunku pracy.

To ważne, bo sama decyzja nie musi kończyć sprawy. Zarówno firma, jak i osoba świadcząca usługi mogą odwołać się do sądu pracy. Jeśli do tego dojdzie, cały proces może potrwać wiele miesięcy, a w bardziej złożonych przypadkach jeszcze dłużej. WP zwraca też uwagę, że decyzja PIP co do zasady dotyczy skutków na przyszłość, natomiast szersze konsekwencje wsteczne może rozstrzygać sąd.

Jedna z najczęstszych wątpliwości dotyczy wynagrodzenia. Nie ma zasady, według której kwota netto z faktury automatycznie staje się pensją na rękę na etacie. Po przejściu na umowę o pracę zmieniają się zasady rozliczania składek ZUS i zaliczki na PIT, dlatego końcowa kwota może wyglądać inaczej niż wcześniej.

Równocześnie pojawiają się uprawnienia pracownicze, których na B2B zwykle nie ma w takim samym zakresie. Chodzi m.in. o urlop oraz ochronę wynikającą z Kodeksu pracy. Trzeba jednak pamiętać, że sama działalność gospodarcza nie jest automatycznie wliczana do stażu urlopowego tak jak etat.

Tu odpowiedź jest prosta: nie. Jak wyjaśniał w programie "Newsroom" WP główny inspektor pracy, przekształcenie jednego kontraktu w umowę o pracę nie oznacza automatycznej likwidacji jednoosobowej działalności gospodarczej. Samozatrudniony może nadal prowadzić firmę, jeśli ma inne zlecenia albo planuje je rozwijać.