To 4000 złotych za urodzenie dziecka. Jest przyznawane w wyjątkowych przypadkach

Program "Za życiem" to inicjatywa rządowa, mająca na celu wsparcie rodzin z dziećmi, które urodziły się z poważnymi wadami rozwojowymi. Obejmuje jednorazowe świadczenie w wysokości 4 tys. zł, skierowane do kobiet w ciąży z wysokim ryzykiem powikłań oraz do rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi. Program został wprowadzony jako odpowiedź na postulaty środowisk prorodzinnych, choć od początku spotkał się z krytyką za swoją ograniczoną formę.

Świadczenie "Za życiem" ma na celu zapewnienie wsparcia finansowego i psychologicznego dla kobiet oraz rodzin, które stają przed wyzwaniami związanymi z niepełnosprawnością dziecka. Program przewiduje nie tylko jednorazową zapomogę, ale również dostęp do diagnostyki prenatalnej, świadczenia opieki zdrowotnej czy priorytetowego dostępu do usług farmaceutycznych.

Jednym z kluczowych elementów programu jest rola asystenta rodziny, który ma pomóc rodzinom w nawigacji dostępnych świadczeń. Eksperci jednak wskazują, że system wymaga dalszego wzmocnienia i bardziej spójnego podejścia do polityki prorodzinnej.

O jednorazowe świadczenie może ubiegać się matka lub ojciec dziecka, opiekun prawny dziecka albo opiekun faktyczny dziecka. Aby świadczenie mogło być uzyskane przez biologicznych rodziców, matka dziecka powinna pozostawać pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu.

Warunkiem przyznania tego świadczenia jest z kolei posiadanie przez dziecko zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu. Te zdarzenia muszą powstać w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.

Zaświadczenie jest wystawiane przez lekarza w ramach NFZ, który posiada specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie: położnictwa i ginekologii, perinatologii, neonatologii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej lub chirurgii dziecięcej.

Warto także pamiętać, że świadczenie przysługuje bez względu na osiągane dochody. Wniosek o wypłatę jednorazowego świadczenia należy złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. W przypadku, gdy dziecko jest objęte opieką prawną, opieką faktyczną lub zostało przysposobione - w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia, nie później niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

Program został szczegółowo przeanalizowany przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK), która zwróciła uwagę na wiele nieprawidłowości i braki w realizacji celów. Raport NIK podkreśla, że mimo dużych nakładów finansowych, pomoc trafiła do zaledwie niewielkiej liczby rodzin. Program miał zwiększać dostępność wsparcia psychologicznego, jednak z takiej pomocy skorzystały jedynie nieliczne osoby.

Krytyka pada również ze strony rodziców dzieci z niepełnosprawnościami, którym zapomoga wydaje się niewystarczająca na pokrycie kosztów związanych z opieką i leczeniem. Wielu z nich podkreśla potrzebę wprowadzenia systemowych zmian, które realnie poprawią sytuację rodzin.