Donos do skarbówki. Czego może dotyczyć i jak złożyć zgłoszenie do urzędu skarbowego?

Donos do skarbówki to informacja przekazana fiskusowi o możliwym naruszeniu przepisów podatkowych. Urząd skarbowy lub KAS nie wszczyna automatycznie kontroli po każdym sygnale, tylko analizuje zgłoszenie i decyduje, czy w ogóle ma podstawy do dalszych działań.

W praktyce takie zawiadomienie ma sens wtedy, gdy ktoś widzi powtarzający się schemat lub ma konkretne informacje o zdarzeniu. Im mniej domysłów, a więcej faktów, tym większa szansa, że zgłoszenie nie skończy się na wstępnej weryfikacji.

Jako przykłady donosów pojawiają się m.in. ukrywanie dochodów, unikanie opodatkowania oraz prowadzenie działalności lub pracy "na czarno". To szeroka kategoria, która obejmuje zarówno osoby prywatne, jak i firmy.

Osobny, bardzo częsty wątek dotyczy sprzedaży i dokumentowania transakcji. Ministerstwo Finansów w kampaniach informacyjnych zwraca uwagę na nadużycia związane z paragonami i zachęca do zgłaszania sytuacji, gdy klient nie dostaje prawidłowego dowodu zakupu.

To właśnie niewydawanie paragonu fiskalnego nieuważnemu klientowi lub zbieranie paragonów, których klienci nie zabrali jest jedną z najczęstszych, nielegalnych praktyk. W takich sytuacjach fiskus zachęca do reakcji, bo brak paragonu może oznaczać, że transakcja nie została prawidłowo zarejestrowana.

Warto także zwrócić uwagę na pomyłki i "podmiany", które dla klienta mogą wyglądać jak paragon, ale nim nie są. Przykłady to tzw. paragon kelnerski (spis zamówienia) oraz wydruk z terminala płatniczego, który potwierdza płatność kartą, ale nie zastępuje paragonu fiskalnego.

Niewydawanie lub gromadzenie paragonów może mieć dalszy ciąg. Ministerstwo Finansów wskazywało na ryzyko wystawiania tzw. "pustych" faktur na podstawie niewydanych lub nieodebranych paragonów.

Takie dokumenty nie opisują realnych zdarzeń gospodarczych, a w przekazie resortu mają służyć m.in. zawyżaniu kosztów działalności i zwiększaniu podatku naliczonego.

Zgłoszenie można złożyć pisemnie, osobiście w urzędzie skarbowym albo elektronicznie, np. przez platformę ePUAP. W wątkach związanych z paragonami wskazywano także możliwość zgłoszenia przez aplikację e-Paragony oraz kanały kontaktu podawane w materiałach informacyjnych administracji skarbowej.

Niezależnie od ścieżki, sedno jest takie samo: urząd musi dostać opis zdarzenia i dane, które pozwolą zidentyfikować sytuację oraz podmiot.

Zgłoszenie powinno możliwie dokładnie opisywać sytuację, wskazywać osobę lub firmę oraz okoliczności, które mogą świadczyć o nieprawidłowościach.

W praktyce warto zadbać o podstawowe elementy:

• precyzyjny opis zdarzenia i miejsca
• wskazanie, kogo dotyczy zgłoszenie (osoba lub firma)
• krótka informacja, na czym polega podejrzenie naruszenia (np. brak paragonu, działalność "na czarno")
• dodatkowe materiały, jeśli zgłaszający je ma (np. zdjęcie wydruku)

Donos do skarbówki można złożyć również anonimowo. Taki sygnał nadal musi być na tyle konkretny, by urząd mógł zidentyfikować sytuację i podmiot.

Po otrzymaniu zawiadomienia fiskus analizuje je i decyduje o ewentualnym wszczęciu kontroli lub postępowania. Urząd może weryfikować deklaracje i dokumenty podatnika, ale decyzje o sankcjach zapadają dopiero po przeprowadzeniu niezbędnych czynności.

WP Finanse opisywało, że w pierwszej połowie 2025 r. do jednostek KAS wpłynęło 37,2 tys. zgłoszeń, czyli o 4,2 proc. więcej niż rok wcześniej. Jak podkreślała Izba Administracji Skarbowej w Szczecinie, naruszenia potwierdziły się w 4,5 proc. przypadków.

Wniosek dla zgłaszających jest prosty: jeśli zawiadomienie ma dotyczyć realnego problemu, musi opierać się na konkretach, a nie na emocjach. Dzięki temu urząd skarbowy szybciej oceni, czy sprawa wymaga dalszych działań.