Fundacja rodzinna powstała z myślą o przedsiębiorcach, którzy chcą zachować majątek i rodzinny biznes w jednych rękach przez kolejne pokolenia. Jej zadaniem jest gromadzenie mienia, zarządzanie nim w interesie beneficjentów oraz przekazywanie im świadczeń zgodnie z zasadami ustalonymi przez fundatora.
Takie rozwiązanie może mieć znaczenie po śmierci właściciela firmy albo po jego przejściu na emeryturę. Zamiast dzielić przedsiębiorstwo między spadkobierców, fundacja pozwala określić reguły korzystania z majątku i sposób wypłacania świadczeń. Jednym z celów przepisów jest ograniczenie ryzyka rozdrobnienia rodzinnego kapitału.
Kto może założyć fundację rodzinną?
Fundatorem może zostać osoba fizyczna, która ma pełną zdolność do czynności prawnych. Fundację można ustanowić w akcie założycielskim albo w testamencie. Oba dokumenty muszą mieć formę aktu notarialnego. W przypadku fundacji ustanawianej w testamencie fundator może być tylko jeden.
Fundacja rodzinna może mieć kilku fundatorów, także niespokrewnionych. Jej utworzenie wymaga przekazania majątku na fundusz założycielski. Zgodnie z opisywanymi przepisami jego wartość nie może być niższa niż 100 tys. zł. Majątek może obejmować między innymi pieniądze, nieruchomości lub akcje.
Beneficjenci i zasady korzystania z majątku
Fundator wskazuje osoby, które będą uprawnione do otrzymywania świadczeń. Beneficjent może dostać środki pieniężne, rzeczy albo prawa. Fundacja może również udostępnić mu składniki majątku do korzystania. Szczegółowe reguły powinny wynikać ze statutu, który określa sposób zarządzania mieniem oraz warunki wypłat.
Fundacja rodzinna może być także uwzględniona przy planowaniu spraw spadkowych. Przepisy odnoszą się do świadczeń z fundacji, majątku otrzymanego po jej rozwiązaniu oraz funduszu założycielskiego przy obliczaniu zachowku. Przewidziano też możliwość zrzeczenia się zachowku, rozłożenia go na raty, odroczenia płatności lub obniżenia jego wysokości.
Najważniejsze korzyści dla właściciela firmy
Podstawową zaletą fundacji rodzinnej jest możliwość zaplanowania sukcesji z wyprzedzeniem. Fundator może ustalić, kto skorzysta z majątku i na jakich zasadach. Dzięki temu rodzina nie musi podejmować wszystkich decyzji dopiero po śmierci właściciela przedsiębiorstwa.
Fundacja ma także ułatwiać utrzymanie kapitału i rodzinnej marki. Rozwiązanie jest szczególnie istotne dla średnich i dużych firm rodzinnych, które przygotowują się do zmiany pokoleniowej.
Jaką działalność może prowadzić fundacja rodzinna?
Zakres działalności gospodarczej fundacji został ograniczony. Może ona między innymi wynajmować lub dzierżawić mienie, uczestniczyć w spółkach handlowych i funduszach inwestycyjnych, obracać papierami wartościowymi oraz udzielać określonych pożyczek.
Fundacja nie powinna służyć wyłącznie do prowadzenia bieżącego biznesu ani do obniżania obciążeń podatkowych. Jej zasadniczym celem pozostaje ochrona rodzinnego majątku i realizacja planu sukcesji.
Fundacja rodzinna a podatki
Dochody fundacji co do zasady korzystają ze zwolnienia, a podatek pojawia się przy wypłacie świadczeń beneficjentom. Najbliżsi członkowie rodziny fundatora mogą korzystać z preferencji, natomiast pozostali beneficjenci podlegają odrębnym zasadom opodatkowania.
Ministerstwo Finansów zapowiadało uszczelnienie przepisów. Wśród proponowanych zmian wymieniano między innymi trzyletnie wyłączenie ze zwolnienia przy szybkiej sprzedaży majątku wniesionego do fundacji, regulacje dotyczące najmu krótkoterminowego oraz opodatkowanie wybranych transakcji z podmiotami powiązanymi. Dlatego przed założeniem fundacji trzeba przeanalizować jej statut, strukturę majątku i planowane wypłaty.
