Kiedy można przystąpić do OFE i co trzeba wiedzieć przed wyborem?

Otwarty Fundusz Emerytalny to element tzw. II filaru emerytalnego. Członkostwo w OFE jest dobrowolne, a podstawowym sposobem przystąpienia do funduszu pozostaje podpisanie umowy z wybraną instytucją. Kluczowy jest termin: na taką decyzję są 4 miesiące od rozpoczęcia pierwszej pracy, która powoduje obowiązek ubezpieczeń społecznych.

W praktyce nie sprowadza się to wyłącznie do samego wyboru funduszu. Szczególny przypadek dotyczy podziału środków objętych małżeńską wspólnością majątkową. Jeśli OFE realizuje taki podział, a druga osoba nie wskaże własnego rachunku, fundusz, do którego należy współmałżonek, może założyć jej konto. To pokazuje, że zasady uczestnictwa w OFE obejmują nie tylko start na rynku pracy, ale także późniejsze sytuacje życiowe.

Samo przystąpienie do OFE to jedno, ale przepisy przewidują też możliwość zmiany wcześniejszego wyboru. Służy do tego tzw. okienko transferowe. Zgodnie z reformą systemu emerytalnego takie okna mają pojawiać się co cztery lata. Serwis przypominał przy tym, że jedno z nich otworzyło się 1 kwietnia 2024 r. i trwało do końca lipca.

To ważne, bo w tym czasie można zdecydować, czy część składki ma dalej trafiać do OFE, czy na subkonto w ZUS. Jeśli ktoś nie chce niczego zmieniać, zwykle nie musi składać dodatkowego wniosku. Jeśli jednak chce odwrócić wcześniejszą decyzję, powinien złożyć odpowiednią deklarację w ZUS. Money.pl podkreślał też, że zmiana nie dotyczy pieniędzy już zapisanych na koncie, lecz kolejnych składek.

Właśnie ten podział bywa dla ubezpieczonych najważniejszy. Składka emerytalna wynosi 19,52 proc. podstawy wymiaru. 16,6 proc. i tak trafia do ZUS, a wybór dotyczy 2,92 proc., które mogą zasilać OFE albo subkonto w ZUS. To nie jest więc decyzja o całej składce, ale o jej części, która w systemie ma osobne znaczenie.

Nie każdy może jednak w dowolnym momencie wybrać przekazywanie składek do funduszu. Osoby, którym do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego zostało 10 lat lub mniej, nie mogą już zdecydować o kierowaniu nowych środków do OFE. W tym miejscu zaczyna działać tzw. suwak bezpieczeństwa.

Mechanizm polega na tym, że ZUS przestaje przekazywać nowe składki do OFE, a sam fundusz stopniowo przenosi zgromadzone środki na subkonto w ZUS. Money.pl i WP Finanse opisują to jako rozwiązanie, które uruchamia się przed emeryturą i ogranicza rolę OFE na ostatnim etapie oszczędzania.

Z punktu widzenia czytelnika najważniejsze są trzy wnioski:

• do OFE można przystąpić po podpisaniu umowy z funduszem,
• na początku kariery zawodowej obowiązuje termin 4 miesięcy od pierwszej pracy objętej ubezpieczeniami,
• później decyzję można zmienić tylko w czasie okienka transferowego i nie dotyczy to środków już zapisanych.

W praktyce wiele osób myli dwie różne sprawy: środki już zapisane na koncie oraz przyszłe składki emerytalne. Dotychczasowe pieniądze zostają w tej instytucji, która już zapisała je na swoim koncie. Zmiana decyzji nie oznacza więc przeniesienia całego dorobku z OFE do ZUS albo odwrotnie, lecz dotyczy tego, gdzie ma trafiać kolejna część składki.

To właśnie dlatego wybór warto dobrze przemyśleć. Jeśli ktoś chce utrzymać dotychczasowe rozwiązanie, zwykle nie musi robić nic. Gdy jednak zamierza zmienić sposób kierowania nowych środków, powinien złożyć odpowiedni wniosek w ZUS w czasie okienka transferowego. Taka możliwość nie pojawia się co roku, dlatego decyzja podjęta teraz zostaje z ubezpieczonym na dłużej.