Program Czyste Powietrze - jakie zmiany w 2025 r.? Jakie warunki trzeba spełnić?

"Czyste Powietrze" to pierwszy program dopłat do wymiany starych pieców, a także docieplenia domów jednorodzinnych. Celem programu jest walka ze smogiem i zwiększenie efektywności energetycznej budynków. Program dopłat jest dostępny w całej Polsce.

Od momentu uruchomienia, program Czyste Powietrze stale przekształca się, dostosowując do zróżnicowanych potrzeb beneficjentów. Z końcem marca ruszy zreformowana wersja programu. Minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska ogłosiła, że dodatkowy budżet na transformacje energetyczną i ochronę powietrza w 2025 roku wyniesie aż 16 mld zł. Łącznie z funduszami zewnętrznymi planowane jest wydanie 25 mld zł.

Czytaj także: Znaleziono fundusze na program Czyste Powietrze. Ujawniono szczegóły

Pod koniec listopada NFOŚiGW wstrzymał przyjmowanie nowych wniosków do programu, co było wynikiem konieczności reform i uszczelnienia systemu. W grudniu złożono do prokuratury zawiadomienie dotyczące kilku firm podejrzanych o nadużycia na kwotę około 600 mln zł.

Kontrole wprowadzone w ramach programu ukazują także przypadki jak: uzyskiwanie dotacji na wiele nieruchomości czy nawet wymuszanie podpisów. W jednym ze skrajnych przypadków, oferowano drobne prezenty lub alkohol.

Dzięki programowi czyste powietrze, właściciele domów jednorodzinnych zyskają na modernizacji systemów grzewczych oraz termomodernizacji budynków. Zgodnie z informacjami Funduszu, od początku jego trwania wpłynęło ponad milion wniosków, a łączna suma wypłat wyniosła prawie 14 mld zł.

Po nagłym zawieszeniu programu Czyste Powietrze, wielu beneficjentów znalazło się w trudnej sytuacji, planując inwestycje w ekologiczne technologie. Aktualnie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wstrzymał przyjmowanie wniosków. Jak podaje money.pl, potencjalni beneficjenci "będą mogli - po jego wznowieniu w marcu - złożyć wniosek do 28 maja".

Czytaj także: Szykują się ostre kontrole u Polaków. Program wraca od marca

Zmiany w programie Czyste Powietrze po 31 marca obejmować będą m.in. wprowadzenie specjalnych kont dla beneficjentów, co powinno ograniczyć możliwość nieprawidłowości finansowych. Kontrola projektów stanie się bardziej rygorystyczna, a nadzorować ją będą operatorzy z gmin, banków i organizacji pozarządowych. Planowane jest też wdrożenie maksymalnych cen na produkty i usługi oraz wymóg świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków przed rozpoczęciem inwestycji.

Co więcej, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ma także stworzyć listę rzetelnych wykonawców, a prefinansowanie wypłacane przez fundusz zmniejszy się z 50% do zaledwie 20%. Takie warunki mają znacząco ograniczyć finansowe nieprawidłowości.

W ramach programu Czyste Powietrze 2025, wprowadzeniem nowych operatorów związanych z obsługą finansową beneficjentów zajmą się gminy oraz banki, które będą pełniły rolę głównych zarządców. Jak zaznaczył Robert Gajda, wiceprezes NFOŚiGW, "środki będą przekazywane na specjalne konto celowe beneficjenta w banku", co pomoże w uniknięciu wcześniejszych nadużyć finansowych i zapewni lepszą kontrolę nad rozliczeniami.

Czytaj także: Ruszyły kontrole w domach. Mogą domagać się zwrotu dotacji sprzed 5 lat

Dodatkowo, reforma finansowania zakłada wprowadzenie zmian w kryteriach dochodowych, co wpłynie na dostępność wsparcia dla różnych grup beneficjentów. Przewidziano podniesienie progów dochodowych, co ma dopasować program do nowej sytuacji gospodarczej.

Na ten moment nie znamy jednak konkretnych progów dochodowych, które zostaną wprowadzone. Wiadomo, że osoby, które uzyskują niższe dochody, a także rodziny z dziećmi i osoby niepełnosprawne będą mogły liczyć na wyższe wsparcie. Rząd zamierza także wprowadzić nowe limity dotacji na konkretne koszty. Pojawi się także konkretny wymóg - warunkiem dopłaty będzie osiągnięcie zapotrzebowania na energię użytkową, które nie przekroczy 120 kWh/m²