Sędzią piłkarskim może zostać nastolatek. Trudno jednak z tego wyżyć

Droga do zawodu sędziego piłkarskiego zaczyna się wcześniej, niż wielu kibiców zakłada. Za zgodą rodziców już 16-latek może zostać sędzią, a sam kurs da się rozpocząć w wieku 15 lat. To ważna informacja dla tych, którzy chcą wejść do piłki nie jako zawodnicy, ale jako arbitrzy. Tym bardziej że w wielu regionach ludzi do tej pracy po prostu brakuje.

Dobitnie widać to na przykładzie Wrocławia. W weekend w okręgu odbywa się ok. 250 meczów, a na ok. 90 z nich nie ma sędziego. To pokazuje dwie rzeczy naraz. Po pierwsze, wejście do zawodu jest realne, bo zapotrzebowanie jest duże. Po drugie, początkujący arbiter szybko przekonuje się, że nie trafia do elitarnego świata wielkich stadionów, ale do systemu, który opiera się na regularnej pracy przy meczach dzieci, juniorów i niższych lig.

Dawna gra w klubie może pomóc, ale nie jest warunkiem. Karolina Bojar-Stefańska w rozmowie z Wirtualną Polską podkreślała, że najpierw trzeba skończyć kurs, a wcześniejsze zainteresowanie futbolem po prostu ułatwia naukę. Kandydat musi za to być gotowy na wysiłek fizyczny i szybkie podejmowanie decyzji. Sędzia nie stoi przecież obok akcji. Musi nadążyć za grą i znaleźć się tam, skąd najlepiej widać sytuację na boisku.

Pierwsze tygodnie i miesiące nie wyglądają tak, jak wyobraża to sobie wielu kibiców. Nowi sędziowie zaczynają zwykle od pracy na linii, a dopiero później dostają szansę prowadzenia meczu jako arbiter główny. Część osób rezygnuje już po kilku tygodniach albo po jednej rundzie. Co innego oglądać mecz z trybun czy w telewizji, a co innego być w środku boiskowego zamieszania, słuchać pretensji i w ułamku sekundy podejmować decyzję.

Sam kurs trwa kilka tygodni. Część zajęć odbywa się online, a część stacjonarnie. Podstawą jest nauka przepisów gry w piłkę nożną, których sama główna część obejmuje 17 artykułów. Nie chodzi tylko o ocenę faulu czy spalonego. Kandydat musi znać także obowiązki przed meczem i po jego zakończeniu, a potem przejść egzamin teoretyczny oraz test sprawnościowy.

Na tym lista się nie kończy. Po zdaniu egzaminów trzeba złożyć wniosek o licencję, dostarczyć badania lekarskie i zaświadczenie o niekaralności, a także przejść wymaganą weryfikację. Od kandydatów oczekuje się dobrej kondycji, ogólnej znajomości przepisów i co najmniej nauki na poziomie szkoły średniej, a sam kurs może być bezpłatny. Dopiero po załatwieniu tych spraw sędzia dostaje konto w systemie i czeka na pierwszą obsadę.

To właśnie na tym etapie najlepiej widać, czy to się opłaca. Sędziowanie zajmuje w wersji minimum kilkanaście godzin tygodniowo, bo poza samym meczem dochodzą dojazdy, analiza spotkania, raport i treningi. W Polsce z sędziowania utrzymują się zawodowo tylko arbitrzy Ekstraklasy, a znakomita większość pozostałych arbitrów ma inne źródło dochodu. Dlatego na początku kariery sędzia piłkarski nie wchodzi do zawodu z myślą o szybkim utrzymaniu się z gwizdka. To raczej wejście w wymagające zajęcie, które może dać rozwój i awans, ale najpierw wymaga czasu, odporności i dużej konsekwencji.

Na początkowych etapach kariery sędziego zarobki są bardzo niskie. Sędziowanie meczów juniorów czy grup dziecięcych pozwala na zarobek w okolicach 100 złotych. Prowadzenie meczów w A i B klasie to z kolei zarobek na poziomie ok. 150-200 złotych dla sędziego głównego, nieco mniej zarabia z kolei sędzia liniowy.

Stawki rosną oczywiście wraz z każdym kolejnym poziomem rozgrywkowym. Sensowne zarobki gwarantuje sędziowanie na poziomie centralnym. Sędzia główny meczu II ligi może zarobić ok. 1500 złotych brutto za jedno spotkanie. Główny sędzia w Ekstraklasie może natomiast uzyskać zarobek na poziomie 7500-8000 złotych brutto za mecz.