BDO i odpady. Jak działa system i jakie kary grożą za brak wpisu?

BDO, czyli Baza Danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, miała uporządkować obieg dokumentów związanych z odpadami i przenieść go do systemu elektronicznego. Z danych Ministerstwa Klimatu, przywoływanych przez money.pl na początku 2020 r., wynikało, że w bazie było wtedy zarejestrowanych ponad 177 tys. podmiotów. To pokazuje, że system od początku obejmował szeroką grupę firm.

BDO to rozwiązanie złożone z trzech części. Chodzi o rejestr, moduł ewidencji odpadów oraz moduł sprawozdawczości. Dla przedsiębiorcy oznacza to jedno: sam wpis do bazy nie zamyka tematu, bo później trzeba jeszcze prawidłowo prowadzić dokumentację i pilnować terminów.

Najprościej mówiąc, BDO ma umożliwiać kontrolę tego, kto wytwarza odpady, kto je odbiera i jak są dalej zagospodarowane. W praktyce system stał się nowym obowiązkiem dla firm, które wcześniej prowadziły dokumentację w inny sposób albo w ogóle nie śledziły dokładnie, czy podlegają rejestracji.

W pierwszym okresie działania BDO pojawiły się też problemy techniczne i obawy przedsiębiorców. Dlatego, jak przypominało money.pl, ustawodawca dopuścił przez pewien czas równoległe prowadzenie papierowej ewidencji. Nie zmieniało to jednak najważniejszej zasady: obowiązek rejestracji w BDO nadal istniał.

Obowiązek nie dotyczy wyłącznie dużych zakładów. Wśród podmiotów, które muszą pamiętać o BDO, są m.in. firmy wprowadzające na polski rynek sprzęt elektryczny i elektroniczny, baterie, akumulatory, pojazdy, produkty w opakowaniach, opony czy oleje smarowe. Do tej grupy należą też producenci, importerzy i wewnątrzwspólnotowi nabywcy opakowań.

Część drobnej działalności usługowej może uniknąć rejestracji. Wymieniano tu np. działalność księgową, doradczą, prawną, fryzjerską, krawiecką czy kosmetyczną, o ile wytwarzane odpady są zbliżone do tych z gospodarstw domowych. Granica jest jednak ważna. Jeżeli taka działalność wytwarza odpady inne niż komunalne, obowiązek wpisu może już się pojawić.

Po uzyskaniu wpisu przedsiębiorca nie kończy formalności. Firmy objęte systemem muszą rejestrować odpady i dokumentować ich przekazanie. W okresie przejściowym papierowe dokumenty należało później uzupełnić w systemie, a w razie awarii dane trzeba było zebrać indywidualnie i wprowadzić do BDO najpóźniej do 30 dni po ustaniu problemu.

W praktyce stawka była wysoka także z innego powodu. Firma bez odpowiedniej ewidencji mogła mieć problem z legalnym przekazaniem odpadów. Dla części przedsiębiorców oznaczało to ryzyko zatrzymania bieżącej działalności, bo odbierający odpady oczekiwali właściwej dokumentacji.

Część przedsiębiorców musi poza samym wpisem zapłacić także opłatę roczną BDO. Termin mija z końcem lutego, a pieniądze trafiają na konto urzędu marszałkowskiego właściwego dla siedziby firmy lub miejsca zamieszkania. Stawki są dwie:

• 100 zł dla mikroprzedsiębiorstw,
• 300 zł dla pozostałych przedsiębiorstw.

Jeżeli podmiot w danym roku uiścił już opłatę rejestrową, nie płaci opłaty rocznej. Brak wpłaty może jednak skończyć się wykreśleniem z bazy. To ważne, bo działalność bez wymaganego wpisu jest zagrożona karą od 1 tys. zł do 1 mln zł. Z kolei materiały money.pl podkreślały, że same kary za brak rejestracji mogą sięgać 1 mln zł.