POLSTR zamiast WIBOR-u. Co to jest i od kiedy wpłynie na kredyty?

POLSTR to nowy wskaźnik referencyjny stopy procentowej, który ma zastępować WIBOR w kolejnych produktach finansowych. Dla klientów banków najważniejsze jest to, że taki wskaźnik współtworzy oprocentowanie kredytu, a więc wpływa także na wysokość raty i sposób jej aktualizacji.

Różnica między starym i nowym rozwiązaniem nie sprowadza się do samej nazwy. WIBOR uwzględnia nie tylko realne transakcje, ale też element oczekiwań dotyczących przyszłości. Z kolei POLSTR ma bazować wyłącznie na rzeczywistych, jednodniowych transakcjach depozytowych na rynku międzybankowym. Właśnie ta konstrukcja ma według uczestników reformy zwiększać przejrzystość i lepiej pokazywać realny koszt pieniądza.

Z perspektywy kredytobiorcy to ważna zmiana, bo nowy wskaźnik nie działa tak samo jak dotychczasowe odmiany WIBOR-u znane z umów hipotecznych. POLSTR patrzy na to, co już wydarzyło się na rynku, a nie na przewidywania banków. Dlatego debata o POLSTR nie dotyczy wyłącznie sektora finansowego. Dla wielu osób to po prostu pytanie o to, jak bank będzie liczył oprocentowanie kredytu w kolejnych miesiącach.

Harmonogram zmian był w ostatnich miesiącach kilka razy doprecyzowywany, ale finalny wniosek jest jeden: od 1 stycznia 2027 r. banki nie powinny już zawierać nowych umów opartych na WIBOR-ze. Jednocześnie sama reforma nie oznacza nagłego wyłączenia starego wskaźnika we wszystkich istniejących kredytach. WIBOR ma być wygaszany stopniowo i może funkcjonować w starszych umowach jeszcze do końca 2036 r.

Przejście na POLSTR już się zaczęło. Od 3 września PKO Bank Polski i PKO Bank Hipoteczny zaczęły oferować nowe kredyty hipoteczne o zmiennym oprocentowaniu oparte właśnie na tym wskaźniku. To pierwszy tak wyraźny sygnał, że reforma przestała być tylko planem i weszła do realnej oferty bankowej.

W praktyce obecny kalendarz zmian można uporządkować w kilku punktach:

• już teraz na rynku pojawiają się pierwsze produkty oparte na POLSTR,
• do końca 2026 r. trwa okres przejściowy, w którym banki przygotowują i wdrażają nowe rozwiązania,
• od początku 2027 r. nowe finansowanie ma opierać się na nowych wskaźnikach lub innych dopuszczalnych rozwiązaniach,
• do końca 2036 r. ma potrwać uporządkowane wygaszanie WIBOR-u w starszych umowach i instrumentach.

To oznacza, że dla części klientów zmiana będzie szybka, bo zobaczą ją już przy nowym wniosku kredytowym. Dla osób, które już spłacają hipotekę, reforma ma mieć bardziej ewolucyjny charakter. Jak wynika z wypowiedzi przedstawicieli KNF, celem jest uniknięcie nagłej i automatycznej zmiany warunków wszystkich kredytów w tym samym momencie.

Warto jednak pamiętać, że sama zmiana wskaźnika nie musi oznaczać spadku rat. POLSTR ma być bardziej oparty na transakcjach, ale to nie przesądza, że kredyt będzie tańszy. Dużo zależy od tego, jak banki skalkulują ofertę i jak często oprocentowanie będzie się aktualizowało.

W praktyce w kredytach hipotecznych opartych na POLSTR ma pojawić się stopa składana, a to oznacza częstszą aktualizację oprocentowania. Przy takim mechanizmie miesięczny koszt może szybciej reagować na sytuację na rynku, co dla domowego budżetu oznacza mniejszą przewidywalność niż przy częstszych w Polsce stawkach WIBOR aktualizowanych co trzy lub sześć miesięcy.

Serwis money.pl pokazał też symulację dla nowego kredytu hipotecznego: przy modelowym zobowiązaniu 400 tys. zł na 25 lat rata w wariancie opartym na POLSTR 1M (przy przyjętych założeniach) wychodziła najwyżej w porównaniu z kilkoma wariantami WIBOR-u. W artykule zestawiono m.in. ratę 2865 zł dla POLSTR 1M oraz 2799 zł dla WIBOR 1M i 2779 zł dla WIBOR 3M.