Czy pracownik musi odbierać telefon po pracy?

Najkrótsza odpowiedź brzmi: nie ma automatycznego obowiązku stałej dostępności po pracy. Po zakończeniu dniówki pracownik nie powinien pozostawać do dyspozycji przełożonego tylko dlatego, że ma przy sobie telefon. To właśnie dlatego temat wraca tak często przy pracy biurowej, zdalnej i hybrydowej.

Jednocześnie to wcale nie oznacza pełnej jasności. Wiadomości WP zwracały uwagę, że w Polsce nadal nie ma przepisów, które wprost gwarantowałyby pracownikowi prawo do bycia offline. W praktyce wielu ludzi nadal odbiera połączenia i zagląda do skrzynki mailowej z obawy o reakcję szefa, atmosferę w zespole albo własne stanowisko.

Odbieranie telefonu od przełożonego czy odpisywanie na służbowe wiadomości po pracy powinno być traktowane jako wykonywanie obowiązków służbowych. To ważne rozróżnienie, bo wtedy nie mówimy już o uprzejmości czy dobrej woli, ale o realnym czasie pracy.

To właśnie tutaj pojawia się najwięcej wątpliwości. Jeden krótki telefon może wydawać się drobiazgiem, ale jeśli pracownik regularnie odpowiada na maile, oddzwania albo rozwiązuje problemy po godzinach, faktycznie pozostaje w pracy także po zakończeniu etatu. Taki kontakt może oznaczać pracę w godzinach nadliczbowych, a nie zwykłe bycie pod telefonem.

• Telefon po pracy może oznaczać wykonywanie obowiązków służbowych.
• Odpowiedź na maila nie zawsze jest neutralnym gestem, jeśli dotyczy bieżących zadań.
• Stała dostępność nie wynika automatycznie z samego zatrudnienia.

Jeszcze mocniej widać to podczas urlopu. Zgodnie z Kodeksem pracy wypoczynek pracownika nie powinien być zakłócany przez wiadomości i telefony od pracodawcy. W teorii oznacza to, że urlop ma służyć odpoczynkowi, a nie pozostawaniu w gotowości na kolejne polecenia.

Podobnie wygląda sytuacja podczas L4. Zwolnienie lekarskie jest czasem powrotu do zdrowia, więc pracownik nie musi pozostawać online. To istotne, bo właśnie w tych dwóch sytuacjach najłatwiej zobaczyć, jak bardzo codzienna praktyka firm potrafi rozmijać się z celem wolnego czasu.

Wiadomości WP opisały przykład Luksemburga, gdzie od 1 lipca zaczynają obowiązywać przepisy o prawie pracownika do bycia offline. Firmy, które nie wdrożą zasad zakazu kontaktu po godzinach, mogą dostać kary administracyjne sięgające 25 tys. euro. Chodzi nie tylko o sam zakaz, ale też o stworzenie formalnych reguł kontaktu i wyjątków na prawdziwe sytuacje awaryjne.

Podobny kierunek pokazywało wcześniej money.pl na przykładzie Australii. Tam planowano rozwiązania, które miały pozwolić pracownikom ignorować nieuzasadnione telefony i wiadomości od szefów po godzinach bez ryzyka konsekwencji. Z perspektywy polskiego pracownika wniosek jest prosty: dziś nie ma u nas jednej, krótkiej zasady zapisanej wprost w przepisach, ale etat nie oznacza dostępności przez całą dobę.