Drony i satelity sprawdzają posesje. Nawet kilka milionów

• Gminy porównują ewidencję gruntów z ortofotomapami i skanami LiDAR, by wykryć rozbieżności.
• Zaległości można naliczyć do 5 lat wstecz, z odsetkami liczonymi dla każdego roku.
• Dobrowolna korekta IN-1 przed wszczęciem postępowania ogranicza koszty do podatku i odsetek.

Pierwsze szerokie wdrożenia pokazał Wrocław. Jak podaje serwis Warszawa w Pigułce, miasto już w 2020 r. kupiło satelitarny system detekcji budynków i szybko zweryfikowało setki nieruchomości.

Według przytoczonych danych, wpływy z odzyskanych zaległości sięgnęły ok. 3–4 mln zł, a koszt jednego nalotu zwracał się po wykryciu kilkunastu niezgłoszonych garaży. Z czasem podobne rozwiązania wdrożyły kolejne gminy, w tym na obrzeżach dużych miast.

Urzędnicy zestawiają dwie warstwy: deklaracje właścicieli z ewidencji gruntów i budynków oraz aktualne zdjęcia lotnicze lub satelitarne.

Każdy nowy obiekt, zmieniony obrys dachu czy utwardzony plac trafia na listę do weryfikacji z dokładnym adresem. Przy szczegółowych kontrolach samorządy sięgają po zdjęcia o wyższej rozdzielczości i skany LiDAR odtwarzające bryłę budynku w 3D, co skraca weryfikację całej gminy do kilku dni.

Drony z kamerami termowizyjnymi pomagają zimą sprawdzić poddasza opisane jako nieużytkowe. Jeśli dach emituje ciepło, urzędnicy uznają, że przestrzeń jest ogrzewana i powinna figurować w deklaracji jako mieszkalna. Ten element stał się jednym z częstszych źródeł dopłat, zwłaszcza w gminach z intensywną zabudową jednorodzinną.

Podstawą prawną rozliczeń jest art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, który pozwala naliczyć zaległość do 5 lat wstecz, licząc od końca roku, w którym minął termin płatności. W 2026 r. oznacza to rozliczenia od 2021 r. włącznie.

Do każdego roku doliczane są odsetki za zwłokę, obecnie 14,5 proc. rocznie. Jak wskazuje obwieszczenie Ministerstwa Finansów z 25 lipca 2024 r., na 2025 r. maksymalna stawka dla budynków mieszkalnych to 1,19 zł/m² rocznie, a dla pozostałych – w tym wolnostojących garaży – 11,48 zł/m². Duże miasta zwykle stosują wartości maksymalne.

Przykładowo: niezgłoszony garaż wolnostojący o pow. 30 m² to ok. 345 zł rocznie. Zaadaptowane poddasze 50 m² to ok. 60 zł rocznie. Łącznie ponad 400 zł rocznie, a za 5 lat z odsetkami – ponad 3 tys. zł, płatne w 14 dni od doręczenia decyzji. Przy garażu na dwa auta i strychu 80 m² rachunek może przekroczyć 6 tys. zł, a brak wpłaty uruchamia egzekucję z dodatkowymi kosztami postępowania.

Drony pomagają także służbom miejskim w kontrolach w trakcie sezonu grzewczego. Dron umożliwia precyzyjne zlokalizowanie źródła emitującego do atmosfery szkodliwe substancje i określenie zanieczyszczeń emitowanych do powietrza. W łatwy sposób wskazuje, gdzie dochodzi do spalania odpadów poprzez analizę substancji pobranych z komina.

W 2025 roku katowiccy strażnicy przeprowadzili 1170 interwencji dotyczących spalania odpadów. W wyniku podjętych działań z zakresu ochrony środowiska strażnicy nałożyli łącznie 86 grzywien w drodze mandatu karnego, a w 15 przypadkach zastosowali środki oddziaływania wychowawczego w postaci pouczenia.