Historyczny zwrot. Polacy przestają wybierać Niemcy

• W 2024 r. bilans migracji Niemcy–Polska był ujemny: więcej osób przeprowadziło się do Polski niż do Niemiec.
• Eksperci podkreślają, że kluczowy jest nie tyle skok wyjazdów z Niemiec, co spadek napływu Polaków do Niemiec.
• Zjawisko może mieć znaczenie dla niemieckiego rynku pracy, gdzie Polacy pracują m.in. w branżach uznawanych za deficytowe.

Jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu migracja zarobkowa między Polską a Niemcami miała dość wyraźny kierunek. Dla wielu Polaków wyjazd na Zachód, szczególnie do Niemiec, był sposobem na poprawę warunków życia, zdobycie wyższych zarobków i stabilniejszej pracy. Niemcy kojarzyły się z silną gospodarką, większymi możliwościami i lepszą infrastrukturą rynku pracy. Ten ruch był widoczny zarówno po otwarciu granic w latach 90., jak i po wejściu Polski do Unii Europejskiej.

W ostatnich latach sytuacja zaczęła się jednak stopniowo zmieniać. Polska gospodarka rozwijała się, a różnice w kosztach życia i wynagrodzeniach – choć nadal istnieją – w wielu sektorach przestały być tak jednoznaczne jak dawniej. Jak podaje Euronews, powołując się na dane niemieckiego urzędu statystycznego, w 2024 r. z Niemiec do Polski wyjechało 90,8 tys. osób, a w przeciwną stronę 82,1 tys.

To oznacza ujemny bilans migracji między krajami i przerwanie wieloletniego trendu, który od lat 80. miał jeden dominujący kierunek. Bastian Sendhardt z Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich zwraca uwagę, że obraz jest bardziej złożony niż proste "powroty" do Polski.

Nie wraca aż tak wielu ludzi do Polski. Prawdziwa zmiana polega na tym, że zdecydowanie mniej osób z Polski przeprowadza się do Niemiec - mówił.

Podobnie tłumaczy Nils Witte z Federalnego Instytutu Badań Ludności (BiB). -

Zwrot trendu zaczął się już w 2015 r., gdy po okresie wzrostu po raz pierwszy spadła liczba przyjazdów z Polski, a wyraźniej od 2016 r. Nowością w 2024 r. było tylko to, że liczba wyjazdów pierwszy raz była wyższa niż liczba przyjazdów. Wynikało to jednak mniej ze wzrostu wyjazdów, a bardziej z dalszego spadku przyjazdów - wyjaśniał w odpowiedzi dla Euronews.

W tle są też dane o skali obecności Polaków na niemieckim rynku pracy. Obywatele Polski stanowili w 2024 r. 6,6 proc. zagranicznej populacji w wieku produkcyjnym w Niemczech.

Saldo migracji tej grupy spadło z plus 15 tys. do minus 11 tys. osób, a Instytut Badań Rynku Pracy i Zawodów (IAB) odnotował, że 30,7 proc. Polaków mieszkających w Niemczech rozważało wyjazd.

W materiale Euronews pojawia się przykład Antoniego Wladyki, przedsiębiorcy, który przyjechał do Niemiec z rodziną w 1989 r., a w 2013 r. wrócił do Warszawy. -

To była dla mnie bardziej decyzja emocjonalna niż ekonomiczna - mówił. Po latach podkreślał m.in. tempo zmian i warunki prowadzenia firmy. - Ma się tu całkiem dużo swobody. A w porównaniu z Niemcami widać: płace rosną niewiarygodnie szybko w bardzo krótkim czasie - relacjonował.

Euronews opisuje też rozwiązania, które Polska wprowadziła od 2022 r. dla osób wracających po co najmniej trzech latach za granicą. W ramach ulgi podatkowej "Ulga na Powrót" można przez cztery kolejne lata korzystać z limitu zwolnienia do 85 528 zł rocznie, a z uwzględnieniem ogólnej kwoty wolnej łącznie ma to dawać ok. 115 tys. zł rocznie bez podatku. Sendhardt podkreślał jednak, że sama ulga nie przesądza o relokacji.

Dla Niemiec wątek ma także wymiar rynkowy. Prof. dr Yuliya Kosyakova z IAB wskazywała, że odpływ tej grupy mógłby uderzyć w kluczowe sektory.

Jeśli ta grupa zacznie wyraźniej wyjeżdżać, nie dotyczy to peryferii, lecz centralnych segmentów rynku pracy – zwłaszcza przemysłu, budownictwa, logistyki i części usług - oceniała.

Zmiana kierunku migracji nie oznacza więc odwrócenia dawnych trendów, ale raczej ich większej złożoności. Ruch między Polską a Niemcami staje się bardziej dwustronny i zależny od indywidualnych sytuacji, a nie tylko od ogólnej różnicy w poziomie rozwoju gospodarczego.